Caderno de actividades escolares: O meu caderno sobre o monte veciñal
O Laboratorio presenta o Caderno de actividades escolares, creado pola Fundación Montescola para alumnado de 3º ciclo de Educación Primaria. Esta ferramenta educativa busca sensibilizar sobre o coidado sustentable dos montes galegos dun xeito ameno e práctico
11 de xaneiro 2025 – O caderno de actividades escolares “O meu caderno sobre o monte veciñal” foi deseñado especialmente para o alumnado de 3º ciclo de Educación Primaria, co obxectivo de sensibilizar ás novas xeracións sobre a importancia da xestión sustentable dos montes galegos e fomentar o coñecemento das Comunidades de Montes Veciñais en Man Común (CMVMC).
Este caderno busca promover unha educación ambiental sólida, concienciando ao alumnado sobre a xestión comunitaria do territorio e destacando o valor dos montes veciñais como patrimonio colectivo e recurso natural sustentable.
O enfoque do caderno combina teoría e práctica, empregando xogos, dinámicas de grupo e actividades manuais. Tamén inclúe tarefas para realizar durante as saídas ao monte, avaliacións da xornada e a creación dun diario de campo, facilitando así unha experiencia de aprendizaxe completa e significativa.
Comeza cunha introdución detallada ás características dos montes veciñais, explicando que estes terrenos pertencen á comunidade local e non a particulares. Ademais, aborda como as decisións sobre o seu uso e xestión se toman de forma democrática nas asembleas das CMVMC, fomentando así a participación activa da veciñanza na conservación do seu entorno natural.
Ao longo do caderno, percorre a historia dos montes veciñais, desde a prehistoria ata a actualidade, destacando momentos clave como a época romana, o feudalismo, a ditadura franquista e o proceso de recuperación veciñal. Esta perspectiva histórica permite comprender a loita constante das comunidades locais por conservar estes espazos como un patrimonio colectivo valioso.
O enfoque didáctico do caderno refórzase con actividades prácticas e creativas, incluíndo propostas como a creación dun mural colectivo sobre os montes, exercicios para identificar e corrixir ideas erróneas sobre as CMVMC, e actividades teatrais que permiten ao alumnado representar de maneira lúdica e educativa a historia destes territorios. Estas actividades non só educan, senón que tamén fomentan o traballo en equipo e a expresión artística.
No ámbito da educación ambiental, o caderno promove o respecto pola biodiversidade local, difundindo información sobre árbores autóctonas como o carballo, o castiñeiro, o acivro e a aveleira. Tamén advirte sobre o impacto negativo das especies invasoras, como o eucalipto e a acacia. As actividades prácticas, como a plantación de frondosas autóctonas, permiten ao alumnado participar activamente na restauración ecolóxica do seu entorno.
Ademais, o caderno inclúe contidos de matemáticas e medición, introducindo conceptos relacionados coas unidades de superficie (metros cadrados, hectáreas) e o uso de medidas tradicionais como o “ferrado”. As actividades propostas axudan ao alumnado a calcular áreas e comprender a extensión actual dos montes veciñais en Galicia, vinculando así o aprendizaxe matemático co coñecemento práctico do territorio.
O Laboratorio Ecosocial do Barbanza conta co apoio da Fundación Biodiversidad do Ministerio para la Transición Ecológica y el Reto Demográfico (MITECO) no marco do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia (PRTR), financiado pola Unión Europea – NextGenerationEU.